زنجيره‌هايى از كاشيكارى چندرنگى است كه ويژگيهاى معمارى را هرچه بيشتر به رخ كشيده و نيز از معرقهاى لعابى در مقابل يك پس‌زمينه آجرى مسلط بهره گرفته است . در اينجا رشته‌اى وسيع از كتيبه‌ها بكاررفته است . خطوط ثلث با انحناهاى خاص كشيده ، حاكم بر كتيبه است ، ولى اشعار بالاى درب با نمونه‌هاى اوليه بنائى نستعليق نوشته‌شده و ضمنا از نسخ و خط مربعى كوفى نيز استفاده شده است « 1 » . كاربست رنگهاى مختلف براى نام و القاب شاه از ضوابط ديرينه معمارى بود و چيزى تازه و نو نبود كه موجودات زنده را در طرح تزيينى به كار گرفته باشد . در اينجا تركيب‌بنديهاى گياهى كه پيوند نزديكى با طرحهاى قالى دارد نيز به چشم مىخورد . شايد تنها تأكيد بر دسته‌گلهاى كم‌پشت كه بىهيچ تلاشى در قاببندهاى خود محصور و اكثر برگهايشان هم هرس شده است ، در آثار قبلى همتا نداشته باشد ، گواينكه اسليمىهاى آن به قدمت خود هنر اسلامى است . ولى آنچه نماى پيشين را از نوآورى محروم كرده ، بكارگيرى دگرباره سبكهاى خاص يك فضاى محدود و استفاده از توازنها و تعادلهاى رنگين جسارت‌آميز است . زنجيره‌هاى نازك لعابدار همانند اكثر موزائيكهاى خشت ، از كارهاى تيموريان در خراسان بود ، درحاليكه بيشتر معرقهاى لعابدار زمينه آجرى ساده ( تنها مضمون مكرر نماى پيشين ) مثل ازاره مرمرين زرد متمايل به قهوه‌اى ، به مسجد كبود تبريز شباهت دارد . ازاينرو اين عمارت نخستين دوران صفوى در مركز ايران رشته‌هائى متفاوت از سنن شرقى و غربى ايران را ( و حتى نقاشى معاصرش را ) هماهنگ و موزون درهم‌آميخته و نماد و سمبولى مناسب براى حكومت نوظهور ايرانمدار صفوى شده است . عمارت توأمان مشهد هارون ولايت كه در مجاورت آن و تقريبا همزمان با آن هم هست ، مسجد على ( ع ) است كه تعدادى از خصوصيات آن‌را در خود دارد . كاشيكارى نماى پيشين آن هم احياء و مرمت شده ، ولى در اينجا آجر ساده و نقوش هندسى بيشتر از عمارت مشهد هارون ولايت سهم و نقش دارد . بعضى از طرحهاى غيركاشى آن ، صرفنظر از اجراى آن با آجر زردرنگ ، بالاتر از ابنيه دوره سلجوقى نشده است . خط كوفى بنّائى كه در مقياس كوچك و بزرگ بكاررفته ، حاوى اسامى قدسى است . اين مسجد از نظر معمارى يك بناى كاملا تازه و منظم‌تر از بقعه جانبى است ( گواينكه در نماهاى رو به كوچه مشترك هستند ) . مسجد على از نظر درونى ( نام آن يك نام عمومى است مثل عنوان سابق آن مسجد سنجرى ، و در كتيبه نيز نيامده است ) داراى پلان چهار ايوانى با محراب اصلى گنبدى است . اين گنبدخانه كه تاريخ 929 /

--> ( 1 ) - در مورد كتيبه‌ها نگاه كنيد به گدار ، « اصفهان » ، صص 5 - 64 ، 168 ؛ هنرفر ، گنجينه ، صص 9 - 360 .